وقف و احکام مربوط به آن

وقف در لغت به معنای ایستادن،ساکن بودن و حبس کردن و در اصطلاح حقوقی عبارت از عقدی است که به موجب آن،مالک عین مال معین از اموال خود را از نقل و انتقال مصون دارد و منافع آن را در راه مصرف معینی قرار دهد.

به موجب ماده55قانون مدنی قانون گذار نوعی از عقد را به نام عقد وقف عنوان داشته که در تعریف آن چنین مقرر نمود:وقف عبارت است از اینکه عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود.

وقف عقدی رایگان است که واقف باید نسبت به آن مالی که وقف می نماید اهلیت داشته و همچنین باید این فک ملک از دارایی به صورت دائمی بوده باشد.

شایان ذکر است بدانید طبق ماده60همین قانون (در قبض فوریت شرط نیست).منظور از این عبارت این است که واقف تا زمانی که عین موقوفه را تحویل نداده باشد می تواند به عقد رجوع کند و آن را برهم زند و یا اگر پیش از تسلیم عین موقوفه فوت نماید عقد وقف منحل نمی شود.

پس تا اینجا متوجه شدیم تا پیش از تسلیم عین موقوفه می توان به عقد رجوع نمود اما پس از تسلیم و قبض عین موقوفه عقد وقف انجام می شود و نمی توان رجوع و آن را منحل نمود.

ارکان عقد وقف

1_واقف:شخصی که مالی از دارایی خویش را به نفع دیگری وقف و تسلیم می نماید.

2_موقوف علیهم:کسانی که از طرف وقف کننده حق بهره بردن از منافع مال موقوفه را داشته باشند.

3_عین موقوفه:به مالی که توسط واقف،وقف شده است گویند.

4_متولی:شخصی که به استناد مفاد وقف نامه با تشخیص شعب تحقیق و یا حکم دادگاه جهت اداره امور موقوفه تعیین شده یا بشود.

5_ناظر:ناظر بر دو نوع است:

_ناظر استصوابی:آن است که اقداماتی که متولی با تصویب قبلی ناظر صورت گیرد.

_ناظر اطلاعی:آن است که اقدامات متولی فقط به اطلاع ناظر برسد.

6_وقف نامه:سندی است که بیانگر وقفیت مالی برای مصرف معین است.

انواع وقف

وقف ممکن است به دو صورت عام و خاص باشد:

1_وقف عام:وقفی است که در جهت و مصلحت عمومی و یا عناوین عامه باشد؛مانند وقف بر مساجد،مدارس،تعزیه داری،دارو،درمان و….

2_وقف خاص :وقفی است که برای شخص یا اشخاص معین محصور صورت گیرد ؛ مانند وقف بر اولاد،والدین و…

وقف در وصیت

اشخاص می توانند در وصیت نامه اموال خود را به نفع دیگری وقف نمایند و پس از فوت او این امر بر ورثه واجب می باشد اما با توجه به اینکه هر شخصی تنها یک سوم از دارایی خویش را می تواند وصیت کند و در مورد آن تصمیم گیری نماید،اگر مال وقف شده بیشتر از یک سوم باشد قانون گذار از مقدار آن می کاهد تا به یک سوم برسد.

منظور از وقف فضولی چیست؟

اگر شخصی مالی را بدون اجازه مالک آن وقف کند،اصطلاحا به ان وقف فضولی گفته می شود و به تنهایی هیچ تاثیری ندارد و باطل است مگر اینکه مالک به آن عقد رضایت دهد.

تعریف و اصطلاحات عقد وقف

1_بطون لاحقه:بطن به معنی نسل است و بطون لاحقه یعنی نسل های بعدی که به عنوان موقوف علیهم محسوب می شوند.

2_ثلث باقی:یک سوم از مال که فرد فوت شده طبق وصیتش عواید آن را همیشه برای مصارف عام المنفعه قرار داده است.

3_قبض:قرار گرفتن مال مورد وقف در اختیار موقوف علیهم

4_وقف انتفاع:نوعی از وقف است که موقوف علیهم،از عین موقوفه استفاده می کند.

5_وقف منفعت:نوعی از وقف است که موقوف علیهم آن ها ،از منافع و درآمد موقوفه استفاده می کنند.

6_موقوفات متصرفی:موقوفاتی که به موجب قانون و آیین نامه های مربوطه اداره آن بر عهده سازمان اوقاف و امور خیریه باشد.

7_موقوفات غیر متصرفی:موقوفه ای که به موجب وقف نامه اداره امور آن بر عهده متولی باشد.

8_موسسات و انجمن های خیریه:موسساتی است غیر تجاری که برای تعظیم شعائر اسلامی،امور فرهنگی،بهداشتی و امور عام المنفعه تاسیس و به ثبت رسیده باشد.

9_صلاحیت:شرایطی است که متولیان ،امناء،و یا نظار باید بر اساس مفاد وقف نامه و قانون داشته باشند.

10_گورستان متروکه موقوفه :گورستانی است که در حال حاضر میت در آن دفن نمی شود و به موجب اسناد و مدارک ثبتی و یا وقف نامه و یا احکام صادره از محاکم دادگاه جهت اداره امور موقوفه تعیین شده یا بشود.

11_نائب التولیه:شخصی است که از طرف متولی به استناد متن وقف نامه و یا بر اساس موازین شرعی و قانونی برای اداره موقوفه تفویض اختیار می گردد.مدت و حدود اختیارات نائب التویله بوسیله متولی معین می شود.

12_ضم امین:در مواردی که موجب رای دادگاه اداره موقوفه می یابد با دخالت شخص دیگری علاوه به متولی باشد این عمل ضم امین و شخص تعیین شده امین منضم نامیده می شود.

13_بودجه:پیش بینی درآمد و هزینه موقوفه یا اماکن مذهبی یا موسسات خیریه می باشد که بر اساس اسناد و مدارک اجاره،وقف نامه،اساسناهمه و…در فرم مخصوص برای یک سال مالی تنظیم می شود.

14_مفاصا حساب:به صورت حسابی اطلاق می شود که توسط ادارات تحقیق سازمان اوقاف و امور خیریه صادر و در آن درآمد و هزینه های انجام شده در موقوفه با نیات واقف تطبیق و تصویب می شود.

15_رقبه:به کوچک ترین واحد شمارش املاک موقوفه اطلاق می شود،هر موقوفه یا مکان مذهبی ممکن است دارای یک یا چند رقبه باشد.

16_مبرات مطلقه:آن است که واقف مصرف درآمد را برای احسان خیرات و بریات بدون قید وصف اختصاص داده باشد.

17_مجهول المصرف:موقوفه ای است که به علت فقدان یا از بین رفتن قسمتی از وقف نامه یا اجمال و ابهام عبارات وقف نامه،نوع مصرف عواید آن مشخص نباشد.

18_مجهول التولیه:موقوفه ای است که به علت نداشتن وقف نامه یا عدم ذکر نام یا صفت برای اداره آن ،نتوان شخص معینی را به عنوان متولی موقوفه تعیین کرد.

19_سیره جاری:رویه ای است مستنبط از نظر واقف که عواید موقوفه فاقد وقف نامه بر اساس آن مصرف می شده است.

20_پذیره:وجهی است که به هنگام ایجاد اراضی موقوفه با اعطای حق تملک اعیان از مستاجر دریافت می شود.

21_اهدایی:وجهی که به جز موارد اجازه،پذیره،سرقفلی و پذیره انتقال به موقوفه تقدیم می گردد.

22_تعدی:تجاوز متولی یا ناظر یا امین موقوفه یا اماکن مذهبی از حدود قانون یا اذن و یا متعارف نسبت به موقوفه و اماکن مذهبی و یا حقوق آن ها

23_تفریط:ترک عملی از سوی متولی یا ناظر و یاامین که به موجب وظایف معین و یا قانون و یا متعارف برای حفظ عین و یا منافع موقوفه و یا اماکن مذهبی لازم است.

چگونه بهترین وکیل را بشناسیم؟

در دنیای امروزه کمتر کسی پیدا می شود که درگیر پرونده های حقوقی و کیفری نشده و با جرم و مجازات های آن سر و کار نداشته باشد،انتخاب بهترین وکیل امروزه یکی از مشکلات عدیده مردم است.اولین قدم در هر پرونده قضایی پیدا کردن یک وکیل خوب و حرفه ای است تا بتواند مارا در روند دادرسی پرونده در کمترین زمان و بالاترین سرعت ممکن یاری نماید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با عقد وقف و ارکان آن و دریافت مشاوره حقوقی با شماره های زیر تماس حاصل فرمایید:

09123543720

86120774_021