اتانازی و یا قتل ازروی ترحم
یکی از مواردی که ممکن است ذهن افراد را به خود مشغول سازد این است که اگر فردی به دلیل بیماری صعب العلاج یا فاقد درمان ،رضایت به قتل خود دهد،آیا پزشک معالج می تواند بیمار خود را به قتل برساند؟آیا پزشک قابل مجازات است؟
اتانازی که در لغت به معنای مرگ از روی ترحم،قتل ناشی از ترحم،مرگ خوب،مرگ شیرین و….می باشد که در اصطلاح حقوقی عبارت است از همکار آگاهانه و عمدی،با رضایت بیمار وبستگان او،برای پایان دادن به حیات بیماری غیر قابل درمان،توسط پزشک به منظور نجات بیمار از درد و رنج.
در قانون ایران اتانازی یا همان قتل از روی ترحم به طور صریح پیش‌بینی نگردیده است اما در فقه و عرف به آن اشاره شده است.
در حقوق عرفی قتل از روی ترحم به دوقسمت فعال و انفعالی تقسیم می شود که در ادامه مقاله در خصوص آن به توضیح پرداخته ایم.

قتل از روی ترحم به صورت فعال
قتل از روی ترحم به صورت فعال همانطور که از نام این عبارت پیداست، عبارت است از انجام اقداماتی صریح که به منظور کشتن بیمار صورت می گیرد. به طور مثال فرض کنید بیماری در اثر ابتلا به سرطان لاعلاج در حال جان کندن است و از دردی جانکاه که تسکینش بیش از آن غیر ممکن است رنج می برد،و بیمار قطع به یقین تا چند روز اینده می میرد اما تصمیم می گیرد تا از ادامه زندگی در این چند روزه چشم بپوشد.بنابراین او و خانواده اش از پزشک معالج تقاضا می کنند تا با تزریق آمپولی مهلک همانند آمپول هوا به ادامه زندگی پر رنج و دردآور او پایان دهد.
در کشور ما قتل از روی ترحم به صورت فعال ممنوع است اما در بعضی از کشورهای دنیا پذیرفته شده است.

قتل از روی ترحم به صورت انفعالی
قتل از روی ترحم به صورت انفعالی عبارت است از خودداری از انجام هر گونه عملی که سبب زنده ماندن بیمار می شود. در حالت انفعالی  درمان و یا هر گونه معالجه دیگری که به حفظ حیات بیمار کمک کند قطع می شود یا پزشک از انجام عمل جراحی و یا اقدامات مشابه خودداری می‌کند و منتظر می ماند تا بیمار (به طور طبیعی) بر اثر ابتلا به بیماری که قبلا بدان مبتلا شده است ،جان خود را از دست بدهد.این مورد هم در کشور ما ممنوع است زیرا از نظر اخلاقی و دلایل بشردوستانه اگر پزشکی بیماری لحظه مرگ به حال خود رها کند درست مانند این است که به بیمار آمپول مهلک تزریق نماید و این با ارزشهای اخلاقی مغایرت دارد.

بیشتر بدانید:مجازات جرم خودداری از کمک به مصدومین

قتل از روی ترحم در فقه اسلامی
در حقیقت قتل از روی ترحم در فقه اسلامی حرام شناخته شده است و از گناهان کبیره محسوب می شود، هرچند با درخواست خود بیمار صورت گیرد و پزشکی که مرتکب عمل مزبور شود حسب مورد موجب قصاص یا دیه می گردد و در این میان تفاوتی میان روش های آن نیست؛ مانند تزریق داروی کشنده و یا قطع دستگاه اکسیژن بیمار و…

مجازات جرم قتل از روی ترحم
قانون گذار در حقوق جزای ایران در خصوص حکم قتل از روی ترحم به صراحت سخنی نگفته است. اما در ماده 365 قانون مجازات اسلامی اشعار می دارد: در قتل و سایر جنایات عمدی، مجنی علیه می تواند پس از وقوع جنایت و پیش از فوت، از حق قصاص گذشت کرده یا مصالحه نماید و اولیا دم و وارثان نمی توانند پس از فوت او، حسب مورد مطالبه قصاص یا دیه کنند، لکن مرتکب به تعزیر مقرر در کتاب پنجم « تعزیرات» محکوم می شود. پس اگر سبب مرگ مجنی علیه توسط مرتکب جرم فراهم شده و سپس جانی از قصاص گذشت کرده یا در اثر همان سبب بمیرد، اولیا دم نمی توانند بر خلاف آن عمل کند.
بر اساس این ماده، می توان گفت، اگر چه رضایت مجنی علیه عامل توجیه کننده، برای قتل خود محسوب نمی شود، اما با این وجود قانون گذار با تصریح این ماده رضایت مجنی علیه را استثنائا پذیرفته و آن را موجب زوال کیفر قاتل به لحاظ جنبه خصوصی جرم ( قصاص و دیه ) دانسته است.
البته باید توجه داشت، اگر مقتول از شخصی که قوه تمییز ندارد، مانند طفل صغیر یا مجنون بخواهد که عملی برای او انجام دهد که در نتیجه آن عمل، فرد بمیرد، مجنون و صغیر به جهت عدم وجود اراده و تشخیص در فعل ارتکاب یافته، مسئولیت کیفری ندارند. مانند آنکه بیمار که در رنج و درد سخت به سر می برد، از طفل صغیر یا مجنون بخواهد که دستگاه حیات بخش ( دستگاه اکسیژن ) که برای استمرار حیات او لازم است، را قطع کند.

قابل گذشت یا غیر قابل گذشت بودن جرم قتل از روی ترحم
جرم قتل از روی ترحم از جمله جرایم غیر قابل گذشت است و حتی با رضایت شاکی خصوصی، و مجازات آن ساقط نمی گردد. چون دارای جنبه عمومی است و دادستان به عنوان مدعی‌العموم به این جرم رسیدگی و اجرای مجازات آن را از دادگاه می خواهد.

مرجع صالح به رسیدگی جرم قتل از روی ترحم
رسیدگی به جرم قتل از روی ترحم که توسط پزشک معالج صورت می پذیرد در صلاحیت دادسرای جرایم پزشکی می باشد.

چگونه بهترین وکیل را بشناسیم؟
جرم قتل از روی ترحم از جمله جرایم پزشکی می باشدکه در صلاحیت دادسرای پزشکی است.قتل از روی ترحم یک اتهام است که منجر به تشکل پروونده کیفری علیه متهم می گردد و همچنین ممکن است بنا به صلاحدید وکیل لازم به شکایت از کل کادر درمانی باشد.لذا پیشنهاد می شود حتمی با یک وکیل با تجربه و حرفه ای در این خصوص مشورت شود.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در خصوص جرم قتل از روی ترحم و دریافت مشاوره حقوقی با شماره های زیر تماس حاصل فرمایید:

09123543720

86120774_021