عقد عاریه چیست؟
عاریه در لغت به معنای قرض،و در اختیار گذاشتن مجانی مال برای استفاده دیگری است و در اصطلاح حقوقی برابر با ماده 645 قانون مدنی عبارت است از عقدی که به موجب آن احد طرفین به طرف دیگر اجازه می دهد که از عین مال او مجانا منتفع شود.
عاریه عقدی جایز و رایگان است اما می توان در آن شرط عوض ذکر نمود.در عقد عاریه،شخصی که مالی را به عاریه می دهد حتمی می بایست مالک منفعت آن مال باشد اما لزومی ندارد که مالک عین مال مورد عاریه هم باشد؛یعنی همین که حق استفاده از منافع آن مال را داشته باشد کفایت می کند.همانند مستاجری که مالک آن عین نیست اما مالک منافع آن می باشد و اجازه انتقال این منافع به غیر را نیز دارد.
بر اساس ماده 637 قانون فوق الذکر هر چیزی که بتوان با بقای اصلش از آن منتفع شد،می تواند موضوع عقد عاریه قرار گیرد.
منظور از این ماده این چنین است که ، مالی که مورد عاریه قرار می گیرد نباید با استفاده کردن تلف شود همانند خوراکی که با خوردن و آبی که با نوشیدن اصل مال از بین برود؛بلکه باید پس از استفاده از منافع آن عین مال باقی بماند.
عقد عاریه دارای احکام ویژه و خاصی است که در ادامه مقاله به تفسیر به آن پرداخته شده است.
ارکان عقد عاریه
عقد عاریه دارای ارکان ذیل می باشد:
معیر:مالک منفعت که مالی را به دیگری عاریه می دهد.
مستعیر: به شخصی که مالی را به عاریه می گیرد.
مورد عاریه: به مالی که موضوع عقد عاریه قرار می گیرد.
عقد عاریه در مورد محجورین به چه صورت است؟
یکی از شرایط مهم و اساسی برای انعقاد عقد عاریه داشتن اهلیت است.اهلیت در لغت به معنای توانایی قانونی برای دارا شدن و اجرای حق می باشد و منظور از شخص محجور کسی است که به موجب قانون از تصرف در اموال و حقوق مالی خویش ممنوع است،در نتیجه فرد محجور بدون اذن قیم و یا ولی خویش حق انعقاد عقد عاریه را ندارد.شاید برای عده ای این سوال مطرح شود که عاریه عقدی رایگان است پس اگر فرد محجور تحت عنوان مستعیر قرار گیرد و به طور رایگان از منافع مال مورد عاریه استفاده کند که ضرری به فرد محجور نخواهد رسید پس چرا محجور به تنهایی صلاحیت انعقاد این عقد را ندارد؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت با توجه به اینکه عقد عاریه عقدی رایگان است و مستعیر می تواند از منافع مال مورد عاریه نفع ببرد اما با توجه به اینکه شخص امین موظف به نگهداری مورد عاریه و بازگرداندن آن به مالک می شود و مسئول تلف و نقصی است که در نتیجه اهمال و سهل انگاری او به عمل می آید نمی توان ادعا کرد که عاریه هیچ ضرری برای شخص محجور ندارد.
بیشتر بدانید:محجورین و معاملات ناشی از حجر
تفاوت عقد عاریه و ودیعه در چیست؟
برابر با ماده 607 قانون مدنی ودیعه عقدی است که به موجب آن یک نفر مال خود را به دیگری می سپارد برای آنکه آن را مجانا نگاه دارد.در نتیجه هر زمان شخص مال خود را به دیگری امانت می دهد تا بدون دریافت پولی از آن نگهداری کند،عقد ودیعه صورت گرفته است.اما در عقد عاریه معیر به مستعیر اجازه می دهد تا از مال او به طور رایگان استفاده کند و از منافع آن بهره ببرد.
شرایط صحت عقد عاریه
1_طرفین عقد عاریه باید دارای اهلیت و اراده باشند.
2_معیر بایستی مالک منافع مال مورد عاریه باشد.
3_منفعت مورد عاریه عقلایی و مشروع باشد.
4_منفعت مورد عاریه باید معلوم و معین باشد اما صرف علم اجمالی به آن هم کفایت می کند.
5_مورد عاریه باید در برابر انتفاعی که اذن داده شده قابل بقاء باشد.(یعنی عین مال مورد عاریه با استفاده از منافع آن ، باقی بماند نه همانند خوراکی که با خوردن آن ،عین مال از بین برود.)
تلف و نقص مورد عاریه در اثر استعمال
در عقد عاریه مالی که موضوع عقد قرار می گیرد،امانی است.یعنی اگر مالی که در ید مستعیر است بدون ضمان و قصوری تلف یا ناقص و یا فرسوده گردد عاریه گیرنده ضامن نیست؛مگر اینکه عاریه دهنده بتواند تقصیر عاریه گیرنده را در نگهداری از مال اثبات کند،مثلا در مواردی که عاریه گیرنده از مال مزبور بیش از حد و خارج از عرف استفاده کرده باشد در این صورت مسئول خواهد بود.اما خاطر نشان است بدانید یک استثناء در این اصل وجود دارد؛ مطابق قانون در عاریه طلا و نقره،عاریه گیرنده جه تقصیر داشته باشد چه نه،ضامن تلف یا نقص مال خواهد بود.
موارد انحلال عقد عاریه
عقد عاریه از جمله عقود جایز است که در اثر فوت و حجر هر یک از طرفین منفسخ می گردد.
نمونه دادخواست عاریه دادن خودرو
به نام خدا
ریاست محترم……….
با کمال احترام اینجانب حسب اسناد رسمی ضمیمه دادخواست مالک یک دستگاه خودرو………………می باشم که در تاریخ…………….اینجانب برای استفاده خوانده محترم که کارمند شرکت بنده می باشد در محدوده تهران خودرو فوق را به صورت عاریه در اختیار ایشان قرارداده ام.که به استشهادیه تقدیم حضورتان می گردد.
متاسفانه نامبرده اقدام به خروج خودرو از تهران نموده و حسب گواهی پلیس تصادف نموده است؛لذا تقاضای بررسی و ارجاع موضوع به کارشناس رسمی مبنی بر محاسبه خسارات وارده و استرداد خودرو از آن مقام محترم قضایی مورد استدعاست.
قبلا از بذل توجه و زحمات آن مقام محترم قضایی کمال امتنان و تشکر را دارد.
احترامات فائقه
چگونه بهترین وکیل را بشناسیم؟
عقد عاریه از جمله عقود جایز است که اگر مورد عاریه در ید مستعیر بدون ضمان و قصوری تلف،ناقص و فرسوده گردد عاریه گیرنده ضامن نیست،مگر اینکه عاریه دهنده بتواند تقصیر عاریه گیرنده در نگهداری از مال را اثبات کند،که این امر کاری بسیار دشوار و مشکل است .ازدیاد پرونده های حقوقی نشان از عدم علم و آگاهی مردم در این زمینه می باشد که مستلزم مشورت با یک یک وکیل باتجربه و کارکشته است.غزاله رحیمی فراهانی وکیل پایه یک دادگستری دارای سال ها تجربه موفق در این زمینه می تواند شمارا در کمترین زمان و بالاترین سرعت ممکن در روند پرونده یاری نمیاد تا به نتیجه مطلوب دست یابید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در خصوص عقد عاریه و احکام مربوط به آن و دریافت مشاوره حقوقی با شماره های زیر تماس حاصل فرمایید:
09123543720
86120774_021
